Analiza wody w Polsce: wymagania prawne i standardy jakości

W laboratorium wody można przeprowadzić jej analizę. Powinna ona być realizowana zgodnie z wymogami prawa i standardami jakości. To stanowi gwarancję rzetelności i wiarygodności badania. Jakie wymagania i standardy obowiązują w Polsce? Co trzeba wiedzieć w tym kontekście w 2024 roku? 

Przepisy prawa regulujące jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi 

Regulacje prawne odnoszą się przede wszystkim do najważniejszych kwestii związanych z bezpieczeństwem. W związku z tym regulują też kwestię analizy jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i do użytkowania. Najważniejsze w tym kontekście są: 

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi — reguluje, jakie wymagania musi spełnić woda (pod kątem badań mikrobiologicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych), aby nadawała się do spożycia przez ludzi; 

• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi — w dokumencie znajdują się standardy dotyczące zagadnienia ochrony ludzkiego zdrowia przed zagrożeniami wynikającymi z zanieczyszczenia wody. 

Te dwa dokumenty są kluczowe odnośnie do sprawdzenia wymagań prawnych w zakresie badań wody. To z nich wynikają m.in., jakie parametry mają badać laboratoria i normy, jakie muszą spełniać próbki poddane analizom. Stanowią więc podstawę pracy jednostek badawczych. 

Jakie parametry bada laboratorium wody? 

Jakie parametry analizuje laboratorium? Badanie wody polega na sprawdzeniu: 

• parametrów mikrobiologicznych — analizuje się tutaj próbki na obecność chorobotwórczych mikroorganizmów, pasożytów oraz substancji chemicznych w ilościach zagrażających zdrowiu; 

• parametrów fizykochemicznych — badania fizykochemiczne umożliwiają sprawdzenie m.in. zapachu i mętności wody, jej barwy, a także pozwalają przeanalizować próbki pod kątem zawartości w nich m.in. azotu amonowego, arsenu, antymonu czy cyjanku. 

Badania wody, w tym badania fizykochemiczne oraz mikrobiologiczne (np. na enterokoki kałowe), są istotne dla oceny jej jakości i przydatności do spożycia. Umożliwiają też monitorowanie stanu środowiska i pozwalają na skuteczne zarządzanie zasobami wodnymi. Dzięki nim można wcześnie wykryć zagrożenia i na nie zareagować. To z kolei jest konieczne w kontekście ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i stanu całego ekosystemu. 

Laboratorium: badania wody — standardy dotyczące monitoringu i oceny jakości wody 

Wspomniane wcześniej akty prawne określają wymagania dotyczące jakości wody pod względem bakteriologicznym, fizykochemicznym i organoleptycznym. Odnoszą się one zarówno do zimnej, jak i do ciepłej wody. Firmy wodociągowe odpowiadają za dostarczanie tej pierwszej i to właśnie jej jakość muszą monitorować. Próbki do laboratorium wody powinny być dostarczane nie rzadziej niż raz na pół roku lub raz na rok. 

Jeżeli przy domu znajduje się własne ujęcie wody (np. studnia kopalna lub głębinowa), właściciel powinien przeprowadzić badania zaraz po wykonaniu ujęcia, a później ponownie przynajmniej raz w roku. Jakie standardy dotyczące oceny jakości cieczy powinny spełnić próbki dostarczone do laboratorium? Badanie wody może dotyczyć różnych czynników i zawartości różnych substancji czy mikroorganizmów w badanej próbce — można przeprowadzić np. badania liczby Escherichia Coli. 

Obowiązujące aktualnie standardy dotyczące oceny jakości wody odnoszą się m.in. do: 

• parametrów chemicznych — np. arsen, cyjanki, chrom, fluor, miedź, 

• parametrów mikrobiologicznych — enterokoki, Escherichia Coli, 

• parametrów wskaźnikowych — badania liczby bakterii grupy Coli, ogólnej liczby mikroorganizmów w  22°C,

• wymagań organoleptycznych i fizykochemicznych — m.in. zawartość glinu, mętność wody, stężenie jonów wodoru. 

Wskazuje się wymagania, jakim powinna odpowiadać zarówno ciepła, jak i zimna woda. Wykonując badania, warto zdecydować się na wsparcie laboratorium przy doborze ich zakresu. Doświadczeni pracownicy jednostki doradzą, jakie analizy przeprowadzić w konkretnej sytuacji i co można dzięki nim osiągnąć. Wraz z wynikami dostarczą z kolei propozycję rozwiązań pozwalających na poprawę jakości wody. 

Ile kosztuje badanie wody? 

Nie da się udzielić jednej odpowiedzi na pytanie o to, ile kosztuje badanie wody. To zależy od: 

• zakresu analizy — np. można przeprowadzić pakiet badań zwierciadła wód podziemnych lub przebadać tylko jeden z czynników; 

• cen oferowanych w konkretnym laboratorium i jego lokalizacji; 

• typu badań (te rutynowe są co do zasady tańsze od specjalistycznych); 

• liczby dostarczonych próbek. 

Aby uzyskać wycenę, najlepiej skontaktować się z wybranym przez siebie laboratorium i już na początku współpracy ustalić szczegóły. Wtedy koszt całego procesu nie będzie zaskoczeniem. 

Laboratoria przeprowadzające analizę jakości wody muszą postępować zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa. Powinny też spełniać ustalone standardy dotyczące monitorowania jakości wody. W tym celu trzeba kierować się aktualnie obowiązującymi przepisami, a także tym, co wynika z dobrych praktyk stosowanych w jednostkach badawczych.