Rola fizykochemicznych i mikrobiologicznych badań w ocenie jakości wody

Jakość wody ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi, zwierząt i całego ekosystemu. W związku z tym przeprowadza się jej regularne badania, aby odpowiednio wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i reagować na nie. Jaką rolę w ocenie jakości wody pełnią analizy parametrów fizykochemicznych i mikrobiologiczne? Co warto o nich wiedzieć? 

Czym jest badanie fizykochemiczne wody? 

Badanie fizykochemiczne wody to zestaw analiz fizycznych oraz chemicznych, które mają na celu ocenę właściwości cieczy. W ramach testów analizuje się parametry fizykochemiczne, czyli fizyczne i chemiczne. 

Do tych pierwszych należą przede wszystkim: 

• analiza temperatury — sprawdza się ją bezpośrednio w miejscu, z którego pobiera się próbkę. Parametr ma znaczenie m.in. w kontekście oszacowania rozpuszczalności soli w wodzie; 

• określenie barwy — analiza barwy wody jest realizowana przy użyciu kolorymetru. Pozwala m.in. wskazać na obecność zanieczyszczeń spowodowanych przez człowieka w wodzie; 

• oszacowanie poziomu mętności — wysokie zmętnienie wody może wskazywać na zanieczyszczenie zawiesinami  lub mikroorganizmami; 

• ocena organoleptyczna (ocena zapachu) — umożliwia wykrycie zanieczyszczeń organicznych, chemicznych lub spowodowanych występowaniem mikroorganizmów. 

Z kolei do analiz chemicznych wody zalicza się m.in.: 

• analizę wody pod kątem zawartości różnego rodzaju pierwiastków (np. amoniaku, azotanów, fosforanów, siarczanów, chlorków) — ich występowanie w dużej ilości może wskazywać m.in. na zanieczyszczenie wody ściekami, nawozami rolniczymi lub detergentami czy postępowanie procesów korozyjnych w sieci wodociągowej; 

• badanie na zawartość metali ciężkich — ołów, rtęć czy arsen nawet w niskich stężeniach stanowią ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Mogą pochodzić m.in. z procesów przemysłowych; 

• badanie odczynu pH — to badanie zasadowości/kwasowości wody. Ten czynnik ma wpływ na tempo korozji, rozpuszczalność substancji w cieczy czy mobilność związków chemicznych; 

• twardość wody — wpływa na smak wody i tempo osadzania się kamienia. Twardość wody reguluje głównie zawartość jonów wapnia i magnezu. 

Analiza wspomnianych czynników umożliwia zidentyfikowanie problemów z wodą. To z kolei jest konieczne do podjęcia proporcjonalnych działań naprawczych w danej sytuacji. 

Czym są badania mikrobiologiczne wody? 

Mikrobiologiczne badania wody umożliwiają dokonanie oceny obecności w niej mikroorganizmów, bakterii i wirusów, pierwotniaków, grzybów. Pozwalają wykrywać m.in. bakterie Legionella, enterokoki kałowe czy bakterie E.coli (można przeprowadzić np. badanie badania liczby Escherichia Coli). Parametrami branymi pod uwagę w ramach analizy mikrobiologicznej są m.in.: 

• bakterie wskaźnikowe — np. enterokoki kałowe; 

• bakterie chorobotwórcze — np. Legionella czy Compylobacter; 

• wirusy — np. enterowirusy; 

• pierwotniaki — np. giardia; 

• grzyby. 

Badania umożliwiają monitorowanie jakości wody. Zapewniają bezpieczeństwo w kontekście jej użytkowania. Pozwalają wykrywać zagrożenia i reagować na nie w celu ochrony osób spożywających lub mających kontakt z wodą. 

Jaka jest rola fizykochemicznych i mikrobiologicznych badań w ocenie jakości wody? 

Badania fizykochemiczne wody i mikrobiologiczne wykonuje się po to, aby: 

• sprawdzić jakości wody — w tym celu stosuje się przyjęte standardy i porównuje z nimi wyniki analiz; 

• zidentyfikować i wskazać ewentualne zagrożenia — ma to stanowić wskazówkę dla odpowiedzialnych podmiotów (np. właścicieli przydomowych ujęć wody, przedsiębiorstw wodociągowych) w zwalczaniu zagrożeń. W niektórych laboratoriach istnieje możliwość doradztwa w zakresie rozwiązań umożliwiających poprawę jakości cieczy; 

• zapewnić użytkowników, że woda jest zdatna do spożycia oraz innych zastosowań — w tym celu stosuje się m.in. badania na zawartość arsenu w wodzie; 

• dokonać oceny bezpieczeństwa i higieny wody — w razie potrzeby wyniki mogą stanowić podstawę do wydania ostrzeżenia o zakazie picia wody pochodzącej z konkretnego ujęcia; 

• ograniczyć ryzyko rozwoju potencjalnych chorób zakaźnych, do których rozprzestrzeniania może dochodzić w wyniku działania mikroorganizmów znajdujących się w wodzie. 

Badania umożliwiają również sprawdzanie wody pod kątem tego, czy spełnia wymagania normy jakości wody pitnej.  Ponadto badania mikrobiologiczne wody i analizy fizykochemiczne pozwalają np. dokonać oceny wpływu przemysłu na środowisko (stan jezior, rzek), a w razie wykrycia zagrożeń — podjąć działania, które je wyeliminują. 

Dlaczego warto przeprowadzać badania jakości wody? 

Fizykochemiczne i mikrobiologiczne badania wody umożliwiają monitorowanie jej jakości i zdatności do spożycia czy wykorzystania w różnych gałęziach przemysłu. Trzeba je więc wykonywać w celu ograniczenia rozwoju ryzyka różnego rodzaju chorób czy powstania zagrożenia dla organizmów żyjących w ekosystemie. Należy przy tym pamiętać, że powinno się je przeprowadzać w ujęciach publicznych (sieciach wodociągowych), małych, średnich i dużych przedsiębiorstwa, a także w prywatnych ujęciach wody. Analizy powinny być wykonywane co najmniej raz w roku, a niekiedy częściej — jeśli wynika to z przepisów lub specyfiki danej sytuacji.

Gdzie można przeprowadzić fizykochemiczne i mikrobiologiczne badania wody? Czym się kierować podczas wyboru placówki? 

Badanie fizykochemiczne wody  i mikrobiologiczne powinno być wykonywane w laboratorium — najlepiej tym akredytowanym. Uzyskana przez nie certyfikacja stanowi bowiem potwierdzenie rzetelności i wiarygodności zrealizowanej procedury. Umożliwia również uzyskanie z analiz dokumentacji o obowiązującym, legalnym charakterze. Można ją wykorzystać np. w urzędzie.  

Badanie parametrów fizykochemicznych i analizy mikrobiologiczne wody mają olbrzymie znaczenie w kontekście jej zdatności do użytku i do spożycia. Pozwalają odpowiednio wcześnie wykryć i zidentyfikować zagrożenia, a także podjąć działania zmierzające do ich usunięcia.